Systemy oświetlenia awaryjnego

System oświetlenia awaryjnego w pigułce

System oświetlenia awaryjnego ma na celu zapewnienie bezpiecznego pobytu oraz ewakuacji osobom przebywającym w obiekcie budowlanym, w którym doszło do zaniku zasilania oświetlenia podstawowego. Oprawy oświetlenia awaryjnego zasilane są z niezależnego źródła energii – bateryjnie lub z awaryjnych instalacji zasilających.

Wszystkie instalacje oświetlenia awaryjnego muszą spełniać wymagania określone w normach PN-EN1838 oraz PN-EN 50 172. Systemy oświetlenia awaryjnego wchodzą w skład ochrony przeciwpożarowej budynków i jako takie podlegają rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 07.06.2010 w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów oraz rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 stycznia 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.

Poza tym implementację systemów oświetlenia awaryjnego w obiektach budowlanych reguluje art.1 Ustawy z dnia 6 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie przeciwpożarowej – Dz.U. nr 100, poz. 835 z dnia 8 czerwca 2005 r.

Jakie funkcje spełnia system oświetlenia awaryjnego?

System oświetlenia awaryjnego musi pełnić jednocześnie kilka istotnych funkcji. Przede wszystkim od instalacji awaryjnego oświetlenia wymaga się, aby:

• oświetlała znaki drogi ewakuacyjnej,
• umożliwiają niezbędne działania w zakresie stosowania środków bezpieczeństwa i ochrony przeciwpożarowej,
• pozwalała łatwo i intuicyjnie odnaleźć i zastosować sprzęt przeciwpożarowy oraz przyciski alarmu pożarowego, które znajdują się w ciągach dróg ewakuacyjnych,

• zapewniała bezpieczny ruch pieszy na drogach ewakuacyjnych dzięki odpowiedniemu doświetleniu ciągów komunikacyjnych.

Warto zwrócić uwagę na to, ze system oświetlenia awaryjnego powinien być załączany nie tylko w sytuacji całkowitej awarii oświetlenia podstawowego, ale również w każdym przypadku lokalnych uszkodzeń obwodów końcowych czy opraw oświetleniowych instalacji oświetlenia podstawowego.

Oprawy w systemach oświetlenia awaryjnego

Oprawy wchodzące w skład systemu oświetlenia awaryjnego wykorzystuje się głównie w celu doświetlania dróg ewakuacyjnych oraz w oświetleniu stref otwartych. W oprawach oświetleniowych najczęściej montowane są kompaktowe świetlówki.

Obudowy opraw oświetleniowych zwykle przyjmują formę opraw kierunkowych, dynamicznych bądź doświetlających, a dzięki swojej trwałej konstrukcji oraz odpowiedniej klasie ochronności mogą być montowane zarówno wewnątrz budynków, jak i na zewnątrz obiektów budowlanych.

Najczęściej oprawy oświetleniowe oświetlenia awaryjnego montowane są nad schodami, nad drzwiami oraz w ciągach komunikacyjnych, doświetlając skrzyżowania czy miejsca, w których ciąg komunikacyjny zmienia swój kierunek.

System oświetlenia awaryjnego może składać się z opraw oświetleniowych implementowanych w sufitach podwieszanych, montowanych bezpośrednio na suficie lub na instalacji sufitowej albo montowanych bezpośrednio na ścianach.

Jakie rodzaje zasilania wykorzystują systemy oświetlenia awaryjnego?

Wybór architektury zasilania to kluczowa decyzja projektowa, zależna od kubatury i przeznaczenia budynku. Profesjonalne systemy oświetlenia awaryjnego działają w oparciu o oprawy z własnym zasilaniem lub systemy centralnej baterii. W dużych obiektach przemysłowych i publicznych preferuje się zasilanie centralne, ułatwiające serwisowanie. Niezależnie od źródła energii, standardem jest oświetlenie awaryjne LED, gwarantujące energooszczędność oraz wysoką luminancję, niezbędną do wskazania drogi ewakuacyjnej w zadymieniu.

Czym powinna charakteryzować się poprawna instalacja oświetlenia awaryjnego?

Każda instalacja oświetlenia awaryjnego musi być wykonana według projektu uzgodnionego z rzeczoznawcą ppoż. Przewody w systemach centralnych wymagają odpowiedniej klasy odporności ogniowej, zapewniającej ciągłość zasilania podczas pożaru. Poprawny montaż obejmuje rozmieszczenie opraw oraz precyzyjną konfigurację systemów sterujących. Instalacja bez pozytywnych testów odbiorczych i pomiarów natężenia oświetlenia nie zostanie dopuszczona do użytkowania przez Państwową Straż Pożarną.

Dlaczego monitorowanie systemów oświetlenia jest wymagane?

Zarządzanie bezpieczeństwem wymaga ciągłej kontroli urządzeń ppoż., co wymuszają przepisy. Nowoczesne systemy oświetlenia posiadają cyfrowe moduły monitorujące, automatyzujące testowanie sprawności opraw. Zarządca otrzymuje raporty techniczne bez konieczności fizycznego sprawdzania każdej lampy. Automatyczne dzienniki zdarzeń umożliwiają szybką reakcję serwisu na usterki, zwiększając bezpieczeństwo użytkowników oraz zapewniając zgodność z wymogami prawnymi dotyczącymi okresowych przeglądów.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Jak często należy wykonywać przeglądy oświetlenia awaryjnego?

Zgodnie z normą PN-EN 50172, obowiązkowe są comiesięczne testy funkcjonalne oraz roczne testy czasu działania. Codziennie należy wizualnie sprawdzać wskaźniki zasilania centralnego. Wszystkie raporty z przeglądów oświetlenia ewakuacyjnego powinny być zapisywane w Dzienniku dostępnym do kontroli prowadzonej przez każdą upoważnioną osobę.

Czy w każdym budynku wymagana jest instalacja oświetlenia awaryjnego?

Wymóg dotyczy budynków, gdzie zanik napięcia zagraża życiu, zdrowiu, środowisku lub mieniu. Listę obiektów, takich jak kina, szpitale czy hale sportowe, określa Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych budynków.

Czym różni się oświetlenie ewakuacyjne od zapasowego?

Oświetlenie ewakuacyjne umożliwia bezpieczne opuszczenie budynku lub zakończenie pracy. Oświetlenie zapasowe pozwala na kontynuowanie czynności po zaniku zasilania i nie służy bezpośrednio do ewakuacji, lecz do podtrzymania ciągłości procesów.